Echte mannen

De Amerikaanse versierguru Julien Blanc beweert dat mannen zich als onbehouwen macho's moeten gedragen. AD columniste Eefje Oomen is het met hem eens.

"Ook ik wil liever een Macho", schrijft ze in de krant in een artikel dat anderhalve pagina beslaat. Het artikel staat ook online (hier). Nog los van de vraag of ik dit zinvolle krantvulling vind, roept deze uitspraak wat vragen bij mij op.

In het artikel doet Eefje haar beklag over de mannen, die in haar ogen zijn gedegraderd tot softe bakfietsvaders met draagdoeken, en bang zijn om een echte man te zijn. "Tuttelend over de harde aanpak van de zwemleraar en bang om een vent te zijn; hard en ongenuanceerd met af en toe een leipe opmerking over een kort rokje.".

In 12 tips geeft ze aan hoe mannen volgens haar weer echte mannen kunnen worden; de tips variëren van "Koop een klopboor" en "claim je territorium", via "Negeer haar gezeur" tot "Kijk porno" en "Flirt uitbundig" (met stip op nummer één).
Met andere woorden: in haar ogen zijn mannen een soort holbewoners met territoriumdrift, die alleen maar aan sex denken en hun vrouwen aan de haren het hol in slepen. Van de 12 tips die ze geeft, heeft de helft (!) met sex te maken, gaan er 4 over territoriumdrift en zijn er 12 seksistisch van aard. Hm, Ik vraag me af of Eefje zich realiseert dat ze hiermee 100 jaar emancipatie in de prullenbak gooit.

Ik vraag me trouwens ook af hoe Eefje er zelf in staat. Want als mannen weer echte mannen moeten worden, hoe zit het dan met de vrouwen? Die moeten dan ook maar weer echte vrouwen worden, vind ik. Dat betekent dus dat ze om te beginnen moeten stoppen met buitenshuis werken.
Een carriëre? Dat is iets voor mannen. En stemrecht kunnen ze dan ook maar weer opgeven; dat is ook niet nodig want stemmen, dat is een mannentaak. Broeken hebben ze dan ook niet meer nodig, dus hup: allemaal een rok aan. En hoge hakken. Dat is immers vrouwelijk. Echte vrouwen horen zich dienstbaar en volgzaam op te stellen. Ze moeten zich mooi maken voor de man en verder moeten ze het hem naar de zin maken met lekker eten en hem niet lastig vallen met de zorg voor de kinderen. Feitelijk hebben de vrouwen maar één recht, en dat is het aanrecht.

Zo, dat moest er even uit. Ik meen dit natuurlijk allemaal niet zo, maar dit is wel de andere kant van die 12 tips die Eefje hier geeft. Als je wilt dat mannen weer dominant zijn, dan moeten de vrouwen maar weer onderdanig en volgzaam worden. Wie A zegt, moet ook B zeggen. Er staat een foto van Eefje bij het artikel, en ik moet zeggen dat ze daarop niet bepaald over komt als de volgzame vrouw die zich aan de haren erbij laat slepen. Ik weet natuurlijk niet wat er allemaal in de slaapkamer gebeurt als de gordijnen dicht zijn, maargoed. Ze komt dus niet over als een huisvrouw die haar dagen achter het aanrecht slijt en met de pantoffels van man zit te wachten tot man thuis komt. Nee, Eefje heeft een eigen carriëre als redacteur/columniste bij het AD. Ik wilde schrijven: redactrice, maar op haar Twitter profiel zie ik staan dat ze redacteur is. Ze gebruikt het mannelijke adjectief. Verder is ze kunsthistoricus, mediakenner en wereldreiziger, zo lees ik in haar profiel. Ze komt dus over als een hoogopgeleide, zelfbewuste en vrijgevochten vrouw.
Op de foto in de krant zie ik een mooie, zelfbewuste vrouw die brutaal in de lens van de camera kijkt. Ze draagt trouwens ook geen rok of jurk, maar een broek met een mooi colbertje. Ze komt over als een stoere vrouw. Wie maakt mij wat? Kom maar op! Dat is wat de foto uit lijkt te stralen.

Uit een eerder artikel weet ik dat ze geen verstokte feministe is, maar uit haar uiterlijk en houding leid ik af dat ze toch ook wel profiteert van alle voordeeltjes die de emancipatie haar gebracht heeft. Die emancipatie is erop gericht om de verschillen tussen vrouwen en mannen uit te bannen, en streeft naar een gelijke status voor beide sexen. De voornaamste resultante is dat vrouwen op heel veel vlakken de mannenrol spelen. Verderop in de krant staat een artikel over de voetbaldames die zijn doorgestoten naar de WK voor vrouwen. Het artikel draait om Vivienne Miedema, die (op de voorpagina!) de Messi van het meidenvoetbal wordt genoemd. Over emancipatie gesproken. Vivienne blijkt vanaf haar vijfde jaar tussen de jongens te hebben gevoetbald, en bleek zo goed dat alle teams haar wilden hebben. Over vrouwen die de mannenrol spelen gesproken. Terug naar Eefje.

Eefje wil aan de ene kant dus wel profiteren van de voordelen van vrouwenemancipatie, maar aan de andere kant wil ze wel vasthouden aan dat klassieke model waarin de man die ongetemde woesteling is. Wel de lusten van de emancipatie, maar niet de lasten. Dat is wat mij altijd opvalt als het op deze kwesties aan komt. Nu gaat het in dit geval over Eefje, maar het voorbeeld van Eefje staat niet op zichzelf. Het is iets wat je heel vaak tegen komt. Aan de ene kant willen vrouwen zich wel die mannelijke rol toe-eigenen, maar ze willen aan de andere kant niet dat mannen dan de vrouwelijke rol gaan spelen. Vrouwen mogen wel stoer zijn, maar mannen niet soft. Over kleding en uiterlijk zal ik het helemaal nog maar even niet hebben. Het heeft iets van het eten van twee walletjes. Er wordt op dit vlak dus duidelijk met twee maten gemeten.
Zo willen veel vrouwen bijvoorbeeld nog altijd dat hun mannelijke partner langer is dan zijzelf. Het lijkt er dus op dat vrouwen wel hun status willen verhogen, maar aan de andere kant wel willen dat er een zeker statusverschil over blijft. Het punt dat Eefje hier lijkt te maken, is eigenlijk niet meer dan: prima, al die emancipatie, maar laten we dat statusverschil vooral in stand houden. Anders zou ze zich niet zo druk maken om vaders met bakfietsen en draagdoeken, toch? De status van mannen mag niet gelijk worden aan die van de vrouwen, dat is waar het allemaal om lijkt te draaien.

Oproepen als die van Eefje staan niet op zichzelf; regelmatig komen er in de media artikeltjes voorbij met een soortgelijke boodschap. Ik constateer dus dat vrouwen in een spagaat zitten. Aan de ene kant streven ze naar verhoging van de vrouwelijke status, idealiter zijn mannen en vrouwen gelijkwaardig. De feministen ijveren er ook al jaren voor dat mannen ook vrouwelijke taken zoals huishouden, zorg voor de kinderen etc. oppakken, en met succes.

Aan de andere kant is er dus blijkbaar een vrij grote groep vrouwen die dat eigenlijk niet wil. Die groep wil dat mannen vooral mannen moeten blijven, die groep wil dus juist een afstand bewaren. Maar die groep profiteert vaak wel van de voordelen die de emancipatie hen heeft gebracht. Dat wringt dus ergens. Aan de ene kant wil je je eigen status verhogen en gelijk maken aan de status van de man, maar aan de andere kant wil je niet dat die man zijn status gelijk maakt aan die van jou als vrouw. Hm, ergens loopt dat klem. Het lijkt me nogal opportunistisch als je het mij vraagt. Aan de ene kant wil je als vrouw wel de mannenrol spelen, maar tegelijkertijd vind je het niet leuk als mannen dan meer de vrouwenrol gaan spelen. De vrouwenrol beschouw je als iets dat van jou is, dat is niet voor mannen bestemd. Maar tegelijkertijd wil je wel die mannenrol spelen. Van twee walletjes eten noem ik dat dus. Maar dat had ik al gezegd dus ik val in herhalingen.

Beste Eefje, als je zo graag wilt dat mannen weer echte mannen worden, dan vraag ik jou of je bij deze dan ook maar weer een echte vrouw wilt worden. Dus uit die broek! Rok aan en en hup, vort! Terug achter het aanrecht. En laat dat wereldreizen maar aan echte mannen over.

Vrouwen voelen zich achtergesteld

Deze tekst lag al een poos en ik was hem eigenlijk alweer vergeten, maar nu ik hem bij toeval weer tegenkwam vond ik het toch wel interessant genoeg om te bewaren. Vandaar dat ik hem dus alsnog op de blog zet.

Mijn aandacht werd (inmiddels dus al een poosje geleden) getrokken door een artikeltje op www.nu.nl met de titel: Vrouwen voelen zich achtergesteld op het werk. (www.nu.nl/lifestyle/3687653/vrouwen-voelen-zich-achtergesteld-werk.html)

In het artikel staat, kort gezegd, dat vrouwen nog steeds vinden dat mannen meer kansen krijgen op het werk, meer verdienen, etc. Opvallend genoeg wordt in de tweede alinea van het artikel al direct de achterliggende oorzaak vermeld: "Veel vrouwen hebben nog op het werk steeds weinig zelfvertrouwen en vinden het lastig om te proberen een hogere functie te krijgen.".

Als ik daar mijn eigen vrije interpretatie op loslaat: Vrouwen spelen het spel dat in de mannenwereld wordt gespeeld, niet goed of kunnen c.q. durven dat zelf niet goed te spelen.

"Bijna 40 procent van de vrouwen zegt dat ze weinig zelfvertrouwen hebben en vaak twijfelen aan hun capaciteiten. Zo’n 37 procent vindt het lastig om zichzelf in de strijd te gooien voor een betere functie"

Dit citaat ondersteunt die visie dus. Het spel spelen, betekent in dit geval voor jezelf en je eigen belangen opkomen door het belang van jouw persoontje voor het bedrijf te benadrukken, zelfs als jouw eigen bijdrage in de praktijk tegen valt. Mannen zijn daar van nature sterker in dan vrouwen. Een stukje narcisme is mannen niet vreemd en komt hier dus goed van pas. Vrouwen hebben vaak de neiging om iedereen te vriend te houden en gaan minder snel de confrontatie aan. Ook zijn vrouwen veelal minder competitief ingesteld dan mannen. Zo bezien spelen vrouwen het spel dan inderdaad dus niet goed.

"Een vijfde van de ondervraagde vrouwen is van mening dat er op de werkvloer nog steeds gediscrimineerd wordt, waardoor ze minder snel een promotie krijgen. Een kwart denkt dan ook dat ze sneller promotie maken als ze zich op het werk mannelijker gedragen"

Is dat nu onderbuikgevoel, of is dat werkelijk zo? Laten we even aannemen dat vrouwen inderdaad minder snel een promotie krijgen dan mannen. Dan is het nog maar de vraag waar dat aan ligt. De vrouwen houden het op discriminatie, maar waarom zouden mannen hier discrimineren? Welk belang hebben zij daarbij? Mannen zijn doorgaans heel pragmatisch, en als een vrouw een klus net zo goed kan klaren als een man is er geen enkele reden om die vrouw uit het team te weren.


"Een kwart denkt dat ze makkelijker promotie krijgen als ze zich mannelijker gedragen." Hm, dat is interessant. Laten we even aannemen dat dat inderdaad klopt. Dat past dan in het verhaal van het spel spelen. Je zou kunnen zeggen dat vrouwen die zich mannelijker gedragen, zich beter aanpassen aan de regels van het (door mannen bepaalde) spel en het spel uiteindelijk dus beter spelen. Bij degenen die dat niet kunnen, komt dat dan vermoedelijk doordat ze moeite hebben om zich de regels van het spel eigen te maken en het dus niet lukt om zich aan hun nieuwe omgeving aan te passen. Het is voor hen dan net of er gediscrimineerd wordt, maar in werkelijkheid spelen ze het spel niet goed, of begrijpen ze niet goed hoe het spel gespeeld wordt.

Betekent dat dan dat er niet gediscrimineerd wordt? Dat denk ik ook niet; er zal vast wel eens gediscrimineerd worden. Ik vermoed alleen wel dat dat niet bewust zal gebeuren. Als er al gediscrimineerd wordt, dan gebeurt dat vermoedelijk onbewust doordat mannen vrouwen onbewust lager inschatten op basis van hun lagere status. Zelf kan ik daarover meepraten, want ik bega die fout zelf ook wel eens.

Ik werk in de ICT, traditioneel een mannelijke omgeving. Vrouwen hebben de naam niets van techniek of computers te snappen, en je komt ook niet zoveel vrouwen tegen in technische beroepen. Toch krijg ik in mijn werk wel eens met een vrouw te maken, soms zelfs met meerdere.
Ondanks mijn moderne en zelfs feministische opvattingen, betrap ik mezelf ook wel eens op het hebben van vooroordelen. Als ik in mijn werk een vrouw tegenover me krijg bekruipt me onwillekeurig een zekere gereserveerdheid, zo van: Zou ze echt verstand van zaken hebben? Die reserve is natuurlijk ingegeven door het denkbeeld dat vrouwen geen verstand hebben van techniek en computers. Dat is ook de reden waarom er veel minder vrouwen naar technische opleidingen gaan dan mannen. Laatst kwam ik ergens een artikel tegen ov er een onderzoek waaruit bleek dat vrouwen lager scoren in wiskunde, omdat dat in het kader van het vrouwelijke rolpatroon ook van ze verwacht wordt. In landen waar dat rolpatroon niet heerst scoren mannen en vrouwen gelijk. Zodoende is het dus een soort self-fulfilling prophecy. Je scoort slechter in wiskunde omdat dat van je verwacht wordt. En als je dan slechter scoort, dan wordt het vooroordeel bevestigd: zie je wel, vrouwen zijn niet goed in wiskunde. En zo houdt het vooroordeel zichzelf in stand.

Op die manier stap ik dus ook in die valkuil om te denken dat de vrouw tegenover me wellicht niet weet waar ze over praat. In de praktijk blijken die vrouwen vaak juist heel bekwaam te zijn, terwijl ik ook genoeg gevallen heb meegemaakt dat ik tegenover een man zat die duidelijk niet wist waar hij het over had. En toch heb ik bij die mannen die vooringenomenheid niet, omdat ik aannam dat mannen juist goed zijn met computers. Kortom: vooroordelen dus. En als ik me daar al schuldig aan maak, dan is de kans groot dat andere mannen dat ook doen.

Op die manier kun je dus toch discrimineren. Het gaat niet eens bewust, maar het wordt gestuurd door de vooroordelen die je onbewust met je mee draagt. Het kan dus niet worden uitgesloten dat er wel degelijk managers zijn die bij een vacature de voorkeur geven aan een man boven een vrouw, juist door het vooroordeel dat zo'n man beter bij de functie-eisen past omdat die functie-eisen toevallig een "mannelijk" profiel hebben. (lees: de functie-eisen overwegend liggen op het vlak waar we het vooroordeel hebben dat vrouwen er minder goed in zijn). Op die manier zou een personeelschef van een taxicentrale dus de voorkeur kunnen geven aan een man, omdat hij er onbewust van uit gaat dat vrouwen minder goed zijn in autorijden, achteruit inparkeren en kaartlezen. In werkelijkheid is er echter geen enkele aanwijzing dat dat ook echt zo is. Als vrouwen er al minder goed in zijn, komt dat vermoedelijk doordat vrouwen in doorsnee minder vaak autorijden dan mannen. Ze hebben dan dus gewoon minder ervaring. Als een vrouw vaak inparkeert, wordt ze er vanzelf goed in. Dat heet 'leren', en vrouwen kunnen dat net zo goed als mannen.


De manager in kwestie denkt dan oprecht dat hij op objectieve gronden de juiste keuze heeft gemaakt door de meest geschikte/bekwame kandidaat aan te nemen, terwijl die inschatting in feite gebaseerd was op drijfzand, vanwege de vooroordelen die eraan ten grondslag liggen.

Ik denk dat in de praktijk daarom beide effecten een rol spelen. De onbewuste vooroordelen zullen zeker leiden tot discriminatie (bewust of onbewust), maar ik denk ook zeker dat vrouwen zich niet goed aan hun rol aanpassen en uiteindelijk het spel dus niet goed weten te spelen.

Eén van de belangrijkste problemen met dit onderzoek, is dat het geen enkele uitspraak doet over feitelijkheden. Alles wat er staat is gebaseerd op de mening of het gevoel van de respondenten.
Dat is belangrijk, omdat het daardoor geen objectief onderzoek is en ook niet gestaafd kan worden. Allereerst denken de respondenten dat ze benadeeld worden in vergelijking met hun mannelijke collega's, maar er blijkt nergens uit of dat ook echt zo is. Het is dus vooral een onderbuikgevoel.
En als het al zo is dat vrouwen gediscrimineerd worden, dan doet het artikel geen enkele uitspraak over de oorzaak daarvan. De vrouwen denken dat ze benadeeld worden omdat ze vrouw zijn, maar het zou best wel eens kunnen zijn dat ze dat (mede) aan zichzelf te danken hebben omdat ze zich niet goed de mannelijke gedragsregels eigen hebben gemaakt.

Zelf denk ik dat het een mengelmoes van beiden is, maar het is dus niet met zekerheid vast te stellen hoe de verhoudingen tussen beide invloeden liggen.  Ik vermoed zo maar dat naarmate vrouwen het spel beter spelen (zich mannelijker gedragen), die discriminatie vanzelf minder wordt. Dat zou dan betekenen dat mannen vrouwen niet discrimineren op grond van het vrouw-zijn, maar op grond van vrouwelijk gedrag. Wat dat betreft ben ik het dus wel met de vrouwen eens.